Klapparstígur 33, 101 Reykjavík, Iceland
Tel: +354 552 2656

Weekdays 10.00 - 18.00, Saturdays 12.00 - 16.00

sigridur@sparkdesignspace.com

PAST

GJÖF

19.11.10 – 20.01.11

Gjafamenning er útgangspunktur sýngarinnar. Að gefa gjafir er hluti af hegðunarmynstri mannsins. Í kringum þessa hegðun hafa skapast hefðir sem oft á tíðum eru ólíkar á milli menningarheima. Þetta áhugaverða atferli hefur verið viðfangsefni í mannfræði, félagsfræði, sifræði, heimspeki og hagfræði.

Eitt helsta rit um gjafamenningu er bókin The Gift eða Gjöfin eftir franska félgsfræðinginn Marcel Mauss. Bókin kom fyrst út árið 1950. Mauss kemst meðal annars að þeirri niðurstöðu að hluturinn (gjöfin) verði aldrei aðskilin frá þeim aðilum sem koma að gjafskiptunum. Við gjafaskipti myndast félagsleg tengsl og um leið er ætlast til að gjalda gjöf við gjöf. Mauss talar um 3 skref í gjafaferlinu. Að gefa, sem er fyrsta skrefið í að stofna til eða viðhalda ákveðnum tengslum. Að þyggja, að þyggja ekki jafngildir því að hafna tengslum við gefandann. Síðasta skrefið er að endurgjalda. Á fyrstu blaðsíðu bókar Mauss er vitnað í Hávamál en í Hávamálum má einmitt finna mikla speki um vináttu og gjafir.

42. Vin sínum skal maðr vinr vera ok gjalda gjöf við gjöf; hlátr við hlátri skyli hölðar taka en lausung við lygi.

44. Veiztu, ef þú vin átt, þann er þú vel trúir, ok vill þú af hánum gótt geta, geði skaltu við þann blanda ok gjöfum skipta, fara at finna oft.

Gjafaskipti eru samskiptaform. Gjöf varpar ljósi á gefandan og samband hans við þann sem hann gefur. Um þetta eru óskrifaðar reglur sem fólk fer eftir. Gefi maður til dæmis of dýra gjöf sem er ekki í samræmi við samband gefanda og þiggjanda getur það verið afar vandræðalegt og beinlínis óþægilegt, jafnvel eyðilagt sambandið.

Helstu breytingar á gjafamenningu á íslandi undanfarin ár eru þær að upplifun hefur hlotið viðurkenningu sem gjöf. Dæmi um slíkt er til dæmis nudd, leikhúsferðir, óvissuferðir, út að borða svo eitthvað sé nefnt. Gjafir geta gengt ýmsum hlutverkium svo sem að hlutgerva þakklæti, biðjast fyrirgefningar, tjá ást. Oft eru þær hluti af svokölluðum neysluhátíðum.

Efnahagsástandið á Íslandi hefur ýtt undir úrræðasemi og ímyndunarafl þjóðarinnar og mun án efa skila nýju regluverki inn í gjafaheiminn svo sem að gefa frídag, gefa pössun eða tiltekt. Það felst áskorun í því að koma slíkum gjöfum fallega til skila. Sá sem gefur gjöfina verður a vera ánægður með hana og að sá sem þiggur gjöfina þarf að upplifa að hann sé að fá einstaka gjöf. Fyrir sýninguna hefur hönnuðurinn Megan Herbert hannað gjafapappír og kort með þetta í huga. Hvernig pakkar maður til dæmis inn frídegi? Megan vill hvetja til gjafaskipta sem ekki endilega krefjast þess að um neysluvöru sé að ræða heldur er áherslan á að gjöfin sé einlæg og vel ígrunduð. Með þetta að leiðarljósi hefur hún hannað sex mismunandi arkir af pappír undir samnefnaranum GIVING. Viðfangsefnin eru nánd, tími, leiðsögn, hagsýni, samskipti og áskorun.

Í Japan skipta umbúðirnar og tíminn sem settur er í að pakka inn gjöfinni jafnvel meira máli en gjöfin sjálf. Þar hefur þróast sú hefð að afar hversdaglegir hlutir eru samþykktir sem gjafr og innpökkunin er þá lykilatriði.

Sýningin samanstendur af verkefni Megan Herbert GIVING og tíu hlutum sem valdir eru með gjafahugtakið að leiðarljósi. Hlutirnir fela meðal annars í sér spariskap, jafnvægi, hlýju, ilm, bragð, notalegheit, fegurð, tíma, sögur og þekkingu svo eitthvað sé nefnt.

Þeir sem eiga hluti á sýningunni eru Andrea Maack, Auður Ösp Guðmundsdóttir, Birna Geirfinnsdóttir, Brynhidur Pálsdóttir, Bylgja Svansdóttir, Egill Kalevi, Embla Vigfúsdóttir, Guðfinna Mjöll Magnúsdóttir, Guðrún Ragna Sigurjónsdóttir, Hrafnkell Birgisson, Linda Björg Árnadóttir, Þuríður Rós Sigurþórsdóttir, Snæfríð Þorsteins, Sigríður Erla Guðmundsdóttir, Tinna Gunnarsdóttir og Sruli Recht.